وقتی به من گفتند می خواهیم برویم چشمه ای را ببینیم كه آبش پس از جوشیدن از زمین سنگ می شود، باور نكردم تا اینكه با چشم خودم دیدم.

"گراوان" در یک کیلومتری ربط قرار داردِ، چشمه ای است که از آن آب معدنی با املاح فراوان بیرون می زند. با جاری شدن این آب، املاحش بر روی زمین رسوب می کند که سبب به وجود آمدن منظره زیبایی شده است (به شکل یک کوه) وهر سال بر توده کوه مانند آن افزوده می شود.

در روزها ی اول پاییز،تا هنوز هوا رو به سردی نرفته است آخرین فرصت های دیدن كردستان هست. ربط شهری بسیار كوچك در چند كیلومتری سردشت است. در واقع نزدیكترین شهر به آن .هرچند در تقسیمات كشوری شهرستان سردشت جزو استان آذربایجان غربی محسوب می شود اما به علت اینكه زبان و لباس مردم كردی است همه بیشتر آنجا را كردستان می دانند تا شهری از خطه آذربایجان.

سردشت از شمال و شمال شرق با پیرانشهر و مهاباد، از شرق با مهاباد و بوکان و از جنوب شرق با بانه در استان کردستان همسایه است. سردشت از غرب با شهرهای رانیه و قلعه دیزه و استان اردبیل و از جنوب با شهر سلیمانیه و شهر شارباژیر و ماوت در استان سلیمانیه عراق همسایه است. همچنین سردشت 100 کیلومتر مرز با کردستان عراق دارد.

سردشت به دلیل وجود جاذبه های طبیعی – محیطی و مناظر بکر و فوق العاده و همچنین آداب و رسوم و ویژگی های ناحیه در استان و حتی کشور یک محدوده جغرافیایی استثنائی است. جاذبه های طبیعی – محیطی از جمله آبشار شلماش در فاصله8 کیلومتری شهر، گردنه زمزیران بین سردشت و مهاباد، آبشار رزگه در منطقه آلان، آبشار چکوو تفرجگاه خدرآباد و پردانان و دره گرژال در جاده سردشت به پیرانشهر، دشت وزنه در دامنه کوهستان های قندیل، دشت باژار، تفرجگاه و مصیف زوران، تفرجگاه بیوران و باساوه، چشمه کانی گراوان در کیلومتر 15 جاده مهاباد، و وجود 90.000 هکتار جنگل در سطح ناحیه و چشمه سارهای متعدد از جذابیت های چشمگیر این منطقه است.

گذشته از این، این منطقه جزو مناطق باستانی نیز محسوب می شود. آثار تاریخی و باستانی ناحیه از جمله قلعه باستانی ربط در 15 کیلومتری شهر مربوط به هزاره قبل از میلاد، شهر موساسیر ربط مربوط به دوران مادها، مربوط به دوره اشکانیان در فاصله 2 و 3 کیلومتری شمال شهر، محوطه تاریخی ساوان در فاصله 25 کیلومتری شهر، پل قلاتاسیان مربوط به دوره سامانیان، حمام قدیمی در داخل شهر مربوط به دوره عزیزخان موکری وزیر کرد که مربوط به دوران قاجاری است و محوطه های تاریخی متعدد که هنوز در سطح ناحیه شناسایی و کشف نشده اند، را می توان به عنوان بستر و زمینه ساز رشد و شکوفایی ناحیه در زمینه های مختلف اجتماعی و اقتصادی و توریستی دانست؛ با ذکر این اوصاف باید گفت که سردشت قابلیت تبدیل به منطقه نمونه گردشگری را دارد.

اما از همه اینها بگذریم یكی از مناظری كه هیچ گاه از دیدن اش سیر نمی شوی دیدن آن همه رنگ به وجود آمده از چشمه گراوان است.كوهی از رنگ های زرد گرفته تا نارنجی و قهوه ای. آب با صدای هو هو از دل زمین می جوشد و بیرون می آید و هنوز چند قدمی دور تر نشده آب به بلورهایی تبدیل می شود و همان بلورها چنان سخت می شود كه كوهی را می سازنند كه می شود از آن بالا رفت.

در سفر به سردشت می توانید در سردشت مستقر شوید و از بقیه منطق ساعتی دیدن كنید اما كنار گراوان می توانید كمپینگ كنید چرا كه بر پایین كوه تشكیل شده از مواد معدنی گراوان رود زیبایی جریان دارد كه می توانید در سایه درختان كنار آن ساعتها از هوای پاك كوهستان و آسمان آبی از دیدن اش برای پایتخت نشینان و ساكنان كلان شهرها دیگر رویایی شده لذت ببرید.