در ایران سقط جنین به طور کامل ممنوع نیست. در مواردی از بیماری‌های خاص و خطرناک برای جنین و یا مادر، تا پیش از چهار ماهگی، این امکان وجود دارد که با ارایه مدرک به دادگاه و دریافت مجوز، سقط جنین کرد. برای سقط جنین حتی نیازی به موافقت پدر نیست زن می‌تواند به تنهایی، با ارایه مدارک پزشکی به دادگاه، اقدام کند.

اما مشکل از آنجا آغاز می‌شود که تعداد زیادی از متقاضیان سقط جنین،این شرایط ندارند. یعنی نه جنین و نه مادر، بیماری ای ندارند اما به دلایل متفاوت میخواهند به بارداری خود خاتمه دهند. به طول مثال دخترانی هستند که ازدواج نکرده اند و یا حتی پس از چهار ماهگی به هر دلیل تصمیم به سقط جنین گرفته اند

اینجاست که روند خطرناک سقط جنین‌های خانگی با داروهای خریده شده از خیابان ناصرخسرو و یا در اتاق های زیرزمینی آغاز می‌شود.

سوالاتی مبنی بر راهنمایی برای سقط جنین در سایت ها و فروم های بارداری و نوزادان به وفور یافت میشود

سارا، دختر جوان مجردی که به ناچار شیوه‌های مختلف سقط جنین زیرزمینی را امتحان کرده می‌گوید:

من چند وقت پیش متوجه شدم که پنج ماه است از دوست پسرم باردارم. با توجه به شرایط خانوادگی و فرهنگی در ایران، نگاه داشتن بچه ممکن نبود. در نتیجه تصمیم گرفتم که سقط جنین کنم. کمی تحقیق کردم متوجه شدم سه روش برای سقط جنین می‌توانم انتخاب کنم: با قرص، آمپول و یا کورتاژ.

به من گفتند که باید قرص (میزوپروستول) پیدا کنم و در یک ساعت، ده تا بخورم. این دارو گویا در داروخانه‌ها هم پیدا می‌شود و قیمتش حدود 8 هزار تومان است. اما چون من نسخه نداشتم باید به خیابان ناصرخسرو می‌رفتم. آنجا هر ده قرص را 200 هزار تومان می‌فروختند. آمپولی هم که برای این کار استفاده می‌شود «پروستاگلندین» است که باید دو عدد از آن را تزریق می‌کردم که هر کدام 40 هزار تومان قیمت داشت.

اما شنیده بودم که تزریق این آمپول خطرناک است و امکان دارد دچار تشنج شوم. علاوه بر این، باید کسی را پیدا می‌کردم که تزریق آمپول را قبول می‌کرد. در نتیجه تصمیم گرفتم از ناصرخسرو قرص ها را بخرم. این منطقه جای مناسبی برای یک دختر تنها نیست. باید پول را هم اول می‌دادم تا بعد دارو را تحویل بدهند. من ترسیدم که داروی تقلبی و یا تاریخ مصرف گذشته به من بدهند در نتیجه پشیمان شدم و قرص را نخریدم.

در نهایت تصمیم گرفتم که به یک پزشک مراجعه کنم. او گفت باید حتما کورتاژ انجام دهم. چون حاملگی اولم بود و امکان داشت تمامی جنین با دارو یا آمپول از رحم خارج نشود  و مشکلات دیگری برایم به وجود بیاید. همین خانم دکتر من را برای یافتنمحلی برای انجام عمل راهنمایی کرد. من به مطبی در جنوب شرقی تهران رفتم. دو خانم آنجا مشغول به کار بودند که در ابتدا فکر کردم پزشک هستند اما بعد فهمیدم ماما هستند. هیچ مردی را هم به داخل راه نمی‌دادند.

مطب شلوغ بود.عدۀ زیادی برای ترمیم پرده بکارت و عده ای هم برای سقط جنین آمده بودند. به من گفتند که می‌توانم این کار را با دو قیمت انجام دهم: بدون بیهوشی 700 هزار تومان و با بیهوشی، یک میلیون و پانصدهزار تومان... می‌گفتند که داروی بیهوشی بسیار گران و کمیاب شده است. من از ترس خواستم که بیهوشم کنند. مدت کوتاهی من را بیهوش کردند و عمل سقط انجام شد و مشکلی هم پس از آن پیش نیامد.

هنوز آمار سقط جنین در سال جاری اعلام نشده اما طبق آمارها سال گذشته و به روایت سازمان پزشکی قانونی، شش هزار و ۶۵۶ نفر برای دریافت مجوز سقط درمانی به مراکز پزشکی قانونی سراسر کشور مراجعه کرده اند. که تنها برای حدود  چهارهزار نفر این مجوز صادر شده است. در سال گذشته در استان تهران یک‌هزار و ۶۸۴ مراجعه برای دریافت مجوز سقط جنین درمانی وجود داشته که در مقایسه با دیگر استان‌ها بیشترین تعداد بوده است. از این تعداد ۷۶۱ نفر شرایط دریافت مجوز را داشتند. با یک حساب سرانگشتی ساده می‌توان متوجه شد ۹۲۳ نفر شرایط سقط جنین قانونی را نداشته‌اند و این تنها آمار رسمی کسانی است که به صورت قانونی تقاضا داده اند. یعنی فقط نوک آیسبرگ (کوه یخ)... چرا که درصد بالایی از متقاضیان سقط جنین به خاطر مشکلات قانونی و داشتن روابط جنسی خارج از ازدواج، به مراجع رسمی متوسل نمی‌شوند. پس برای جمعیت زیادی که خواهان سقط جنین هستند و نمی‌توانند به صورت قانونی اقدام به این کار کنند تنها یک راه می‌ماند: خیابان ناصر خسرو... از قرص برنج تا سیانور برای خودکشی تا داروهای نایاب هموفیلی و اعصاب و روان با قیمت‌های گزاف در ناصرخسرو بفروش می رسد چه رسد به قرص «میزوپروستول» و آمپول «پروستاگلندین» برای سقط جنین.

این دو داروی اخیر، رایج‌ترین روش سقط جنین در ایران هستند. ممکن است که این قرص‌ها و آمپول‌ها موجب سقط کامل جنین نشود اما از آنجا که استفاده از این دو روش خونریزی شدید به دنبال دارد، حتی اگر بارداری از طریق روابط نامشروع صورت گرفته باشد بیمارستان‌ها مراجعه‌کننده را می‌پذیرند تا کورتاژ و سقط کامل صورت گیرد. این روز‌ها، چه در مطب و چه در زیرزمین‌ها، سقط جنین برای برخی پول هنگفتی به همراه دارد.

بحث سقط جنین در جامعه امروز ایران به عنوان یکی از آسیب‌ها، دارای ابعاد پیچیده‌ای است. اما به دلیل شرایط فرهنگی حاکم بر کشور، اصولاً روابط خارج از ازدواج و تبعات آن همیشه پنهان مانده است.

منبع: RFI