یكی از مواردی كه حق زنان محسوب می شود نفقه است. مردان وظیفه دارند نفقه زنان را بپردازند وچون زنان روزانه یا ماهانه و یا حتی سالانه نفقه خود را از مردان نمی گیرند، همیشه می تواند اهرمی فشاری باشد در دست زنان هنگام طلاق.

اگر چه در قانون مدنی و كیفری ایران نسبت به پرداخت نفقه تاكید بسیاری شده است تا به این وسیله مردان ملزم به پرداخت حق و حقوق شرعی و قانونی همسر خود باشند، اما در مواردی نیز به آنها اجازه داده شده كه از پرداخت آن خودداری كنند و مهمترین چراغ سبز قانون مدنی برای ندادن نفقه به زن ماده 1108 قانون مدنی است كه می گوید هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع كند مستحق نفقه نخواهد بود .

طبق این ماده عدم تمكین مجوزی برای ندادن نفقه است البته تمكین تابع عرف اقوام و نزدیكان است .

بگذارید در اینجا تعریفی از تمكین بگوییم: در اصطلاح قانونی یا حقوقی تمكین عبارت است از برآوردن نیازهای شوهر و اجابت كردن خواسته های مشروع او .

یكی از موارد داشتن رابطه زناشویی است كه در این مورد تنها به جز موارد خاص شرعی و بیماری یا درخواست های خلاف شئون اخلاقی یا مغایر با سلامت جسم و روح زن باید از همسر خود تمكین كند.

از موارد دیگر تمكین، اقامت دراقامتگاه دایمی شوهر است. یعنی زن برای دریافت نفقه باید در خانه شوهر زندگی كند؛ مگر یك استثنا و آن اینكه در عقد ازدواج شرطی (شرایط ضمن عقد) غیر از آن ذکر شده باشد كه زن در منزل دیگری زندگی كند.

اگر زن بدون دلیل موجه و بدون موافقت شوهر خانه را ترك كند و حتی در خانه پدر یا مادر خویش اقامت كند، مرد می تواند از دادن نفقه وی امتناع كند و آن را پرداخت نكند.

مورد دیگر، الزام زن به حسن معاشرت با شوهر خویش است. زنی كه بدون دلیل موجه از تمكین خودداری كند ناشزه محسوب می شود. و در این صورت علاوه بر اینكه مرد از دادن نفقه معاف خواهد بود، می تواند تقاضای طلاق وی را نیز از دادگاه بخواهد و می تواند تجدید فراش (اختیار كردن زن دیگر) كند.

سوء رفتار زن یا انتخاب شغلی مغایر با شئون اخلاقی و وظایف زناشویی و داشتن معاشران فاقد صلاحیت اخلاقی از دیگر موارد نشوز محسوب خواهد شد. البته تمكین به معنای تسلیم بی چون چرای زن در مقابل مرد و پاسخ دادن به خواسته های نا مشروع وی نیست. چنانچه زن به دلیل عذر شرعی یا مسایل پزشكی قادر به ایفای وظایف زوجیت نباشد یا برای انجام واجب شرعی ناچار باشد به مسافرت برود و از شوهر اجازه نگیرد ناشزه محسوب نمی شود و نفقه وی بر عهده شوهر است.

یك نكته دیگر این كه نفقه فقط شامل ازدواج دایم می شود و مرد در ازدواج موقت مجبور به پرداخت آن نیست. مگر آن كه در زمان عقد ازدواج موقت شرطی مبنی بر پرداخت آن ذكر شده باشد.